Werk vinden vanuit de bijstand

Kom uit de bijstandNaar aanleiding van onze blog: Start een eigen bedrijf met behoud van je bijstandsuitkering, heeft mevr. Eleveld van de Vrije Universiteit ons een link gestuurd naar een uitgebreidere versie van dat artikel met meer achtergrond informatie. Hieronder is het artikel integraal opgenomen.

Artikel van mevr. Eleveld: Op leeftijd in de bijstand

Het aantal bijstandsgerechtigden is afgenomen, maar dit geldt niet voor de ouderen onder ons. Uit de CBS gegevens die deze week zijn gepubliceerd blijkt dat het aantal 45 plussers met een bijstandsuitkering juist is gestegen. In deze blog betoog ik dat het tijd wordt dat de verantwoordelijkheid voor de werkloosheid van de (wat) oudere werknemer niet meer uitsluitend rust op de schouders van de werknemer zelf. De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid biedt mogelijkheden voor gerichte maatregelen ter bevordering van de arbeidsmarktparticipatie van oudere werknemers. Bij afwezigheid van dergelijke maatregelen is de invoering van een VUT-regeling voor oudere bijstandsgerechtigden het overwegen waard.

De economie trekt aan maar niet voor de 45 plusser

45 plussers profiteren kennelijk minder van de aantrekkende economie dan jongeren. Dit wordt ondersteund door de cijfers: bijna de helft van de bijstandsverlaters jonger dan 45 verlaat de bijstand vanwege een baan, terwijl dit voor minder dan een derde van de 45 plussers het geval is. De instroom van ouderen in de bijstand droogt de komende tijd nog niet op. Integendeel, in de wachtkamer van bijstand – de WW – zien we al jaren lang een stijging van het aantal 55 plussers.

Eigen schuld

Iedereen weet het, ouderen die ontslagen worden hebben eenvoudigweg minder kansen op de arbeidsmarkt dan hun jongere collega’s. Maar eenmaal afhankelijk van een bijstandsuitkering bekruipt toch menig ‘oudere’ het gevoel dat het hun eigen schuld is. De Participatiewet staat nu eenmaal vol met verplichtingen. De bijstandsgerechtigde kan bijvoorbeeld worden verplicht om – met behoud van uitkering – gedurende maximaal vier jaar arbeid te verrichten. De gemeentelijke uitvoering van deze re-integratieverplichting is niet altijd even zinvol. Denk bijvoorbeeld aan de plaatsing van de bijstandsgerechtigde met langdurige werkervaring in een arbeidstraject om werknemersvaardigheden op te doen.

Tegenprestatie

Er bestaat wel enige bescherming tegen dergelijke uitwassen. De rechter heeft met name een halt willen toeroepen aan de praktijk om een bijstandsgerechtigde zonder nader onderzoek naar een arbeidstraject door te verwijzen. Maar dan nog, als plaatsing niet is geboden in het kader van de re-integratieverplichting, dan kan de bijstandsgerechtigde alsnog naar het arbeidstraject worden verwezen op basis van de verplichting tot het verrichten van een tegenprestatie, zo blijkt uit de jurisprudentie.

Meer schouders

De verplichtingen uit de Participatiewet lijken vooralsnog niet te leiden tot een uitstroom naar werk van de oudere bijstandsgerechtigde. Het wordt tijd dat de verantwoordelijkheid voor de arbeidsparticipatie van de (wat) oudere werknemer over meer schouders wordt gespreid. Voor de overheid en de sociale partners zie ik hier een schone taak weggelegd. De huidige sectorplannen die voortvloeien uit het sociaal akkoord zien vooral op de preventie van de werkloosheid onder oudere werknemers. Dat is niet voldoende. Werkgevers moeten meer worden gestimuleerd om deze werknemers aan te trekken.

Positieve actie maatregelen voor oudere werknemers

De Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd (WGBL) biedt mogelijkheden voor maatregelen gericht op oudere werknemers. Artikel 7 lid 1 bepaalt dat het verbod van onderscheid op grond van leeftijd niet geldt in het geval het onderscheid is gebaseerd op werkgelegenheids- of arbeidsmarktbeleid ter bevordering van de arbeidsparticipatie van bepaalde leeftijdscategorieën, voor zover dit beleid is vastgesteld bij of krachtens de wet. De verplichte vroeg pensionering van oudere werknemers kon bijvoorbeeld gerechtvaardigd worden omdat hiermee de doorstroming van het jongere personeel zou worden gestimuleerd. De gewenste arbeidsmarktparticipatie van oudere werknemers vergt een ander type maatregel. Te denken valt aan in cao’s afgesproken positieve actie maatregelen ten behoeve van de instroom van de groep 45 (of 50) plussers.

VUT in de bijstand

Tegelijkertijd is het afwachten wat de vier gemeentelijke experimenten gaan opleveren die zien op het (gedeeltelijk) vervallen van de re-integratieverplichting. Staatsecretaris Klijnsma heeft recent toegezegd dat ze de juridische haalbaarheid van deze experimenten gaat onderzoeken. Afhankelijk van de uitkomsten van de experimenten en de bereidheid om iets te doen aan de leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt, zou een VUT-regeling voor oudere bijstandsgerechtigden kunnen worden overwogen.

Over de auteur: Anja Eleveld is als UD verbonden aan de Vrije  Universiteit

Link naar het bovenstaande artikel: Op leeftijd in de bijstand

Geplaatst in Bijstand en getagd met , , , , , , , , , .

Geef een reactie